غير موسوم ، بادبان برافراشته بودند ، يك فروند از آنها غرق شد ، اما مابقى به سواحل مسقط رسيدند و در اختيار محمد تقى خان شيرازى قرار گرفتند . علاوه بر اين كشتىها ، نادر شاه دستور داد ، سالانه دو ناو جنگى پر از كالاهاى ايرانى به بندر سورات فرستاده و درآمد حاصل از فروش كالاهاى ايرانى ، صرف خريد ناوهاى ديگر شود . نمايندهء انگلستان در بندر عباسى نوشته است : « فعلا دو فروند از ناوهاى ايرانى در حدود پنج هزار تومان بارگيرى كرده‌اند و حاضر به حركت هستند و در حال حاضر شاه ايران سى فروند ناو بزرگ و تعدادى ناو كوچك دارد كه يك قسمت از آنها در بندر گمبرون ، مشغول سوار كردن سرباز جهت تقويت پادگان جلفار هستند و مابقى در بوشهر لنگر انداخته‌اند و به نظر مىآيد كه اعليحضرت شاه ايران هنوز نقشه تقويت نيروى دريايى خود را تعقيب مىكند . » « 1 » تقاضاهاى مكرر فرماندهان نادر شاه از انگليسىها و هلندىها براى خريد كشتى جنگى و حمل‌ونقل و مخالفت آنان با اين امر ، او را در موقعيتى جديد قرار داد كه براساس آن تصميم گرفت عمليات ساخت كشتى را در بندر بوشهر آغاز كند و از طرفى به حمايت از كشتىسازان سنتى در بندر كنگ بپردازد . از آنجا كه در ساحل خليج فارس ، الوار يافت نمىشد ، دستور داد مقادير زيادى چوب از سواحل درياى خزر به اين ناحيه حمل شود . نادر شاه در همان حال با ارسال نامه‌اى به نمايندگان كمپانى ، تقاضاى مساعدت در انجام اين امر نمود . نمايندهء مقيم انگليس در شرح اين وقايع نوشته است : « سه نفر نجار ماهر براى اجراى تصميم او مبتنى بر ساختن كشتيهايى در بوشهر اعزام نماييم و همچنين كليهء نيازمنديهاى آنان را در مقابل دريافت رسيد ، فراهم آوريم . مبلغ رسيدها به وسيله بيگلر بيگى به ما پرداخت مىشود و اگر در انجام اين خدمت كوتاهى كنيم ، شاه طعم خشم خود را به ما خواهد چشانيد . » « 2 » شواهد تاريخى نشان مىدهد كه نادر شاه براى تقويت كشتىسازان محلى در بندر كنگ و بندر عباسى به آنان كمك مالى مىكرده است . « ميرزا محمد كاظم مروى » ضمن شرح حوادث سال 1151 ق . / 1738 م . از ياغى شدن جماعت بلوچ و حملهء آنان به بنادر كنگ و عباسى ياد كرده و مىنويسد : « اموال و مواشى آن جماعت را غارت نموده و به قدر هزار تومان نقد كه حسب الامر داراى جهان به جهت اخراجات عصر و كاركنانى كه مأمور ساختن غراب و كشتى بودند فرستاده شده بود ، آنان را نيز تصرف كرده‌اند . » « 3 » پادشاه ايران براى تهيه توپ و تفنگ مورد نياز كشتىها و سربازان دستور داد چندين توپ به طور آزمايشى در كارخانه توپ‌ريزى بندر عباسى ساخته شود . براساس گزارش هلندىها محمد تقى خان شيرازى در حملهء دريايى به عمان از توپ‌هاى ساخته شده در بندر عباسى استفاده كرده است . « 4 » اقدامات گستردهء نادر شاه براى تشكيل ناوگان دريايى و بازيابى دوباره قدرت ايران در خليج فارس و اقيانوس هند به انجامى نرسيد ، اما با همهء شرايط سختى كه در اين دوره بر منطقه حاكم شده بود ، توانست در مدت زمانى كوتاه ، قدرت خود را به رقباى منطقه‌اى نشان دهد . دو بار فتح ساحل عمان به دست نيروى دريايى ايران ، نشان از اقتدار گسترده اين نيروها داشت . اقدامات نادر شاه نيز نشانگر آگاهى او از موقعيت عمومى خليج فارس و قدرت‌هاى منطقه‌اى بود . چنان‌كه پيش از اين گفته شد ، در اواخر عصر صفوى ، به دلايل قدرت‌گيرى طوايف و قبايل و تغيير وضعيت سياسى منطقه به نفع امام مسقط و ضعف نيروى دريايى ايران ، بندر عباسى و نواحى مجاور آن را آشوب و ناامنى فراگرفت . نادر شاه افشار براى حل اين مسئله اساسى ، در وهله نخست ، بندر عباسى را همچون دوره امام قلى خان تحت نظارت مستقيم والى فارس درآورد و پس از آن ، والى فارس با استفاده از روش « تحبيب و تهديد » ، رؤساى قبايل بندر عباسى و قشم و سواحل را متوجه عملكرد خود كرد و رضايت آنان را براى همكارى هر چه بيشتر در جهت اعاده امنيت به دست آورد . ولى از همان آغاز ، تلاش گسترده‌اى را براى ايجاد ناوگان دريايى به عمل آورد و با استفاده از تمام ظرفيت‌هاى موجود داخلى و خارجى توانست ناوگانى درخور و شايسته تأسيس كند . اين ناوگان ، تركيبى از كشتىهاى ساخت بنادر ساحلى ايران ، ساخت اروپا و بندر سورات بود كه براى نخستين بار در تاريخ ايران پس از اسلام ، ناوگانى با كاربرد نظامى و حمل‌ونقل ايجاد كرد و با استفاده از همين ظرفيت موفق شد به حملات تنبيهى عليه امام مسقط دست بزند . لشكركشى سپاهيان نادر به بحرين و سواحل شمالى خليج فارس نشان‌دهندهء قدرت دريايى ايران در آن دوره است . نادر شاه با بهره‌گيرى از توانمندىهاى مديريتى خود توانست طى دورهء كوتاه سلطنت در ايران ، با حل سه مسئله اساسى سركشى طوايف خليج فارس ، تشكيل ناوگان دريايى ، و افزايش قدرت نظامى دريايى ايران در منطقه ، امنيتى درخور و شايستهء نام ايران را در خليج فارس ايجاد كند . آنچه واضح است اينكه بندر عباسى و نواحى مجاور آن بيشترين بهره را از اين اقدامات بردند و ساحل‌نشينان در سايه اقدامات مدبّرانه نادر شاه ، براى مدتى كوتاه ، طعم امنيت و آرامش را چشيدند . به ثمر رسيدن فعاليت‌هاى نادر شاه نشان مىدهد كه « مديريت انسانى » نقشى مهم و اساسى در روند ساختار ادارى و اقتصادى بندر عباسى و سواحل خليج فارس ايفا مىكند .

--> ( 1 ) . نيروى دريايى ايران ، پيشين ، ص 63 . ( 2 ) . همان ، ص 63 . ( 3 ) . مروى ، محمد كاظم ، عالم‌آراى نادرى ، تصحيح دكتر محمد امين رياحى ، تهران ، انتشارات علمى ، 1374 ، ص 681 . ( 4 ) . حكومت نادر شاه ، پيشين ، ص 214 .